Jak dbać o koncentrację, pamięć i uwagę?

Spis treści:

Koncentracja, uwaga i pamięć to nasze zasoby, których nie widać, a mają ogromny wpływ na nasze funkcjonowanie na co dzień. Od najmłodszych lat koncentracja, pamięć i uwaga mają znaczenie podczas zabawy i nauki w dorosłym życiu, podczas wykonywania czynności życia codziennego i w pracy zawodowej. Przyjmujemy te zasoby jako coś naturalnego, często zapominając, że należy to pielęgnować.


Co to jest koncentracja?


Koncentracja to umiejetność skupienia i utrzymywania uwagi na określonych czynnościach, zadaniach. Umiejętność ta rozwija się stopniowo w toku życia. Dziecko w wieku 2- 4 lat potrafi skupić uwagę na okres 5 – 15 minut, w wieku 5 – 6 lat na około 15 – 25 minut, w momencie rozpoczęcia nauki okres ten stopniowo się wydłuża. Trening i ćwiczenie  w okresie przedszkolnym i szkolnym powoduje wydłużanie czasu koncentracji. Nastolatki potrafią skoncentrować się na około 45-55 minut. Po ukończeniu 5 roku, pojawia się zdolność podzielności uwagi, tzn. że dziecko jest w stanie wykonywać dwie czynności jednocześnie, np. słuchać rodzica i bawić się.

Co to jest pamięć?

Pamięć jest procesem zapisywania, przechowywania i odtwarzania doświadczeń z naszej aktywności. Wyróżniamy pamięć: sensoryczną, krótkotrwałą, długotrwałą oraz operacyjną.
Pamięć sensoryczna -ultrakrótka. Jej czas trwania wynosi do ok. 0,5 sek. Charakteryzuje się dużą pojemnością. Pamięć ta przechowuje informacje docierające do narządów zmysłów i w nich jest zlokalizowana. Zasadniczo wszystko co widzimy, słyszymy, czujemy, nawet jeżeli nie jesteśmy tego świadomi – jest gromadzone w pamięci sensorycznej. 

Już we wczesnym dzieciństwie warto zadbać o koncentrację, pamięć i uwagę dziecka. Należy wykonywać z dzieckiem proste ćwiczenia usprawniające pamięć i inne procesy myślowe. Najlepszym treningiem pamięci i koncentracji dla dzieci w wieku przedszkolnym jest zabawa. Świadome kierowanie zabawą przyczyni się do lepszego rozwoju poznawczego dziecka. Istotne jest jednak przestrzeganie pewnych zasad.

Jakimi zasadami warto się kierować usprawniając koncentrację, pamięć i uwagę dziecka?

  1. Wymagania stawiane dziecku powinny być dla niego możliwe do zrealizowania, zgodne z  poziomem jego rozwoju psychofizycznego.
  2. Ćwiczenia koncentracji uwagi powinny towarzyszyć dziecku na co dzień w jego  naturalnych aktywnościach (w zabawie, czynnościach samoobsługowych, wykonywaniu obowiązków domowych, podczas spaceru, rozmów z rodzicem).
  3. Należy utrzymywać kontakt wzrokowy z dzieckiem, uważnie słuchać i wykazywać autentyczne zainteresowanie tym co mówi, co opisuje, jak coś przeżywa.
  4. Ważne jest podkreślanie zaangażowania dziecka na każdym etapie działania. Motywowanie i chwalenie za wkład pracy oraz ukazywanie efektu końcowego.
  5. Ruch, sport, każda aktywność fizyczna rozwija dziecko, obniża napięcie emocjonalne, uczy zaradności i wzmacnia koordynację ruchową i wzrokowo – ruchową.
  6. Na zdolność koncentracji uwagi dobry wpływ ma słuchanie muzyki. Muzyka do pracy, relaksacyjna czy muzyka dr Alfred Tomatis, który odkrył, że dźwięki o odpowiedniej częstotliwości i wysokości pobudzają korę mózgową do działania, poprawiają koncentrację i pamięć, wzmagają kreatywność i podnoszą motywację. Muzyka o odpowiednim natężeniu wprowadza obie półkule mózgowe w stan  równowagi, co sprzyja przyswajaniu wiedzy.

Należy zadbać o właściwą organizację miejsca i sposobu pracy dziecka: 

  • biurko powinno być uprzątnięte, bez zbędnych przedmiotów odwracających uwagę, na biurku powinny znajdować się tylko te podręczniki, zeszyty i przybory, z których dziecko aktualnie korzysta
  • podczas pracy w pokoju powinna panować cisza (wyłączony telewizor, sprzęt grający i elektroniczny), by umożliwić maksymalną koncentrację uwagi dziecka na zadaniach
  • dobrym pomysłem jest wprowadzenie stałej pory wykonywania zadań, zaplanowanie kolejności ich wykonywania, przejrzenie zeszytów, ćwiczeń, układzie planu działania, tak, aby podzielić większe partie materiału na mniejsze.
  • wskazane jest stosowanie regularnych przerw, podczas których dziecko będzie mogło  odejść od biurka, skorzystać toalety, wykonać kilka ćwiczeń ruchowych
  • zmieniać rodzaj aktywności, np. wykonywać zamiennie zadania wymagające większej ilości czytania, a potem polegające na rysowaniu czy pisaniu 
  • korzystać z metod polisensorycznych , czyli takich , które angażują wszystkie zmysły
  • ( wzrok, słuch, dotyk, ruch, itd. ) – zapamiętujemy 20 %  z tego , co usłyszeliśmy, 30%  tego, co zobaczyliśmy, 50% tego, co usłyszeliśmy i zobaczyliśmy, 90%  tego, co sami zrobiliśmy
  • systematycznie utrwalać i powtarzać zdobywane wiadomości
  • doceniać cząstkowe etapy pracy, chwalić za wytrwałość i włożony wysiłek

Oto kilka pomysłów jak wzmacniać koncentrację, pamięć i uwagę:

  • Rymowanki – nauka krótkich, rymowanych wierszyków.
  • Układanie puzzli – doskonały trening koncentracji dla najmłodszych dzieci. Warto zacząć od prostych wzorów, kilku elementów a póżniej zwiększać trudność i ilość elementów. Warto rozpocząć od puzzli czarno-białych. 
  • Gry planszowe – wspomagają rozwój intelektualny dziecka, uczą poprzez zabawę. Gry planszowe uczą współpracy, rywalizacji, planowanie działania, refleks. Np. seria gier karcianych Smoki, Sen, Kruki przyczyni się do wzmocnienia koncentracji uwagi, ” Kto to zrobił”, „pizza ser” pozwala na wzmocnienie koordynacji wzrokowo-ruchowej oraz pamięci i refleksu.
  • Gry typu memory – na rynku dostępne są różne wersje gry dostosowane do możliwości dzieci w różnym wieku. Dla najmłodszych można wybrać wersję z obrazkami, które należy łączyć w pary. Memory to doskonały przykład ćwiczenia na pamięć krótkotrwałą dla najmłodszych.
  • Porównywanie (znajdź różnicę lub ten sam element) – na rynku dostępne są również gry polegające na szukaniu różnic lub tego samego elementu na obrazkach. Najczęściej zabawa ma kilka etapów o różnym stopniu trudności. To świetny sposób na ćwiczenie koncentracji i pamięci fotograficznej dziecka. Np. doble
  • Lampa, podłoga, nos – mówimy podane słowa i pokazujemy je ręką (prosimy aby dziecko pokazywało z nami), potem prowadzący zabawę co innego mówi, co innego pokazuje (prosimy dziecko aby pokazywało tylko to co mówimy).
  • Zabawy wprowadzające sekwencje – głuchy telefon, powtórz nr telefonu (zaczynamy od 3-4 cyfr), jedziemy na wycieczkę (zabawę zaczynamy mówiąc: Jedziemy na wycieczkę i zabieramy… wymyślamy i wymieniamy na zmianę z dzieckiem rzeczy, jakie zabieramy, powtarzając przy tym te wcześniej wymienione).
  • Wymienianie ciągu słów – na ustalone wcześniej słowo lub grupę słów dziecko ma klasnąć.
  • Nazywamy i szybko wskazujemy na sobie części ciała – dla zmylenia co jakiś czas zmieniamy kolejność.
  • Podaj kolejność – układamy w rzędzie kilku przedmiotów, następnie zasłaniamy je, chowamy jeden i pytamy dziecko, czy czegoś brakuje.
  • Pytania do obrazka – pokazujemy dziecku ilustrację i prosimy, by przez 30 sekund uważnie jej się przyglądało. Następnie zabieramy rysunek i prosimy o odpowiedzenie na różne pytania dotyczące tego, co znajdowało się na obrazku.
  • Labirynty – szukanie wyjścia w skomplikowanym układzie dróg.
  • Plan wydarzeń – słuchanie tekstu czytanego głośno przez osobę dorosłą, po czym – opowiadanie treści lub układanie planu wydarzeń.
  • Rozwiązywanie rebusów, labiryntów, krzyżówek, sudoku.
  • Czytanie i słuchanie opowiadania – trening czytania i czytania ze zrozumieniem,
  • Kolorowanie, rysowanie, wykonywanie mandali – wpływa pozytywnie na umiejętności grafomotoryczne, obniża napięcie emocjonalne. 

Ważne jest, aby praca z dzieckiem, z nastolatkiem miała charakter przyjemności, zabawy, była tworzona w przyjaznej atmosferze a wiele propozycji może być realizowanych w trakcie rutynowych czynności, np. wspólnego spaceru, w drodze do lub ze szkoły, na zakupach…. Warto zadbać o różnorodność ćwiczeń. Coraz częściej oprócz dostępnych materiałów w postaci książeczek, gier można korzystać z zasobów internetu. Poniżej kilka propozycji w zakresie literatury, gier i internetu.

Literatura i pomoce wspomagające koncentrację uwagi:

  • System Edukacji PUS i Mini – PUS z dostępnymi zeszytami ćwiczeń, np. „ Rusz głową”, „ Skoncentruj się”, www.pus.pl
  • „Dyktanda graficzne”, Z. Handzel
  • „100 ćwiczeń poprawiających koncentrację uwagi (opartych na analizatorze wzrokowym) oraz wspomagających doskonalenie umiejętności czytania i pisania”, G. Pawlik
  • „Rusz głową i… figurą” , M. Hinz
  • „Ćwicz swoją koncentrację! Zabawne zadania dla uczniów szkoły podstawowej”, A. Solms
  • Seria „Kapitan Nauka”, wyd . EDGARD,
  • „Trening koncentracji dla uczniów” , J . Święcicka , 
  • „Koncentracja. Skuteczny trening skupiania uwagi” , A. Forzpańczyk.

Gry Planszowe

  • aaa
  • bbb
  • ccc

POLECAM:
portal.librus.pl/artykuly/cwicz-umysl-bezplatnie-lamiglowki-i-zagadki-do-pobrania
https://demo.mtalent.pl/

Uczniom, którzy chętniej korzystają z multimedialnych rozwiązań proponuję bezpłatną ofertę firmy Librus z łamigłówkami i zagadkami do pobrania oraz materiałami do druku. Dorośli, którzy lubią pogimnastykować swój umysł też chętnie z tego skorzystają. 

Autor: Magdalena Matlak

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *